W czasie porządków znalazłem na twardym dysku napisany przeze mnie artykuł o krawatach. Nigdy nie udostępniłem go publicznie, a zawiera na tyle ciekawe informacje, że szkoda by było, gdyby nadal pozostał w ukryciu. Wiedzieliście na przykład o paradoksie krawata albo ile jest funkcjonalnych węzłów, z pomocą których można zawiązać krawat?

Zapraszam do lektury.

Jak podaje encyklopedia, krawat to wąski pasek materiału wiązany na szyi. Dziś nie wyobrażamy sobie bez niego eleganckiego mężczyzny. Ale były czasu, gdy ta część ubioru była znana tylko stosunkowo niewielkiej grupce ludzi.

W 1660 francuski król, Ludwik XIV, przyjął w Paryżu regiment Chorwatów, którzy odznaczyli się w walce z Imperium Ottomańskim. Jego uwagę zwróciły chusty noszone przez oficerów (produkowane z jedwabiu, pochodziły najprawdopodobniej od szarf noszonych – dla ochrony strun głosowych – przez rzymskich oratorów). Wkrótce stały się znakiem specjalnego regimentu, znanego jako Royal Cravattes (słowo cravat pochodziło od Croat – Chorwat).

Krawat szybko trafił na Wyspy Brytyjskie; w bardzo krótkim czasie stał się atrybutem dobrze ubranego dżentelmena. Bywał wiązany tak ciasno, że głowę można było odwrócić tylko razem z ciałem (podobno kilka osób udusiło się z powodu zbyt mocnego węzła). Niejaki Le Blanc stał się doradcą mężczyzn w sprawie należytego wiązania krawata; zanotował on te słowa: Największym przestępstwem, godzącym w honor dżentelmena, stało się ciągnięcie go za krawat. Tylko krew, utoczona w pojedynku, mogła zmazać tą hańbę.

Współczesna, cywilna forma krawata upowszechniła się po pierwszej wojnie światowej, a jego długość i szerokość (4 do 12 cm) od tej pory podlegają nieustannym wahaniom mody. Niezaprzeczalne zasługi w stworzeniu z tego paska materiału atrybutu elegancji może przypisać sobie Hollywood. Rudolf Valentino w krawacie pod wysokim, krochmalonym kołnierzem stał się wzorem barwy, uczynił z krawata sztandar klasowy pod brodą.

W latach 60. XX wieku wiele osób w ramach buntu przeciwko autorytetom i formom przestało nosić krawaty. Jednak już kilka lat później bunt przeminął. Lata 90. były złotymi czasami dla sprzedawców krawatów.

Do czego potrzebny jest krawat? Odpowiedź nie jest prosta, ale dużą rolę mogą tu odgrywać walory estetyczne; krawat jest w stanie zasłonić guziki od koszuli, podkreśla także wertykalność ludzkiego ciała (podobnie jak guziki od munduru).

Brytyjczycy stworzyli około stu węzłów, służących wiązaniu krawata. Jednak najpopularniejszych węzłów jest tylko kilka: four in hand, podwójny four in hand, półwindsorski i windsorski. Każdy z nich może być opisany za pomocą kilku znaków, przypisanych kolejnym fazom wiązania krawata:

• początek – d (szeroki koniec nad węższym) i g (szeroki koniec pod węższym)
• środek – S1 (pod szyję i na zewnątrz w lewo) i S2 (pod szyję i na zewnątrz w prawo)
• koniec – O (oplecenie) i K (oplecenie i przewleczenie przez nie końcówki)

Four in hand
Lekko asymetryczny w stosunku do koniuszków kołnierzyka, nadaje się też dla krótszych albo bardzo szerokich krawatów, nie nadaje się do koszul z szeroko rozstawionymi koniuszkami kołnierzyka (tzw. włoskiego kroju). Kod: g-O-O-K

Podwójny four in hand
Podwójny węzeł, lekko asymetryczny w stosunku do koniuszków kołnierzyka, nadaje się dla dłuższych, niezbyt szerokich krawatów, pasuje do każdego rodzaju kołnierzyka. Kod: O-g-O-S1-K

Półwindsorski
Trójkątny, symetryczny węzeł, przy wąskich krawatach pasuje do każdego rodzaju kołnierzyka, przy szerokich – idealny do koszul o szeroko rozstawionych koniuszkach kołnierzyka. Kod: O-g-O-S2-K

Windsorski
Symetryczny w stosunku do koniuszków kołnierzyka – nadaje się dla wąskich lub cienkich krawatów – idealny do szerokiego kołnierzyka. Kod: Og-S2-O-S2-K

Ciekawostki związane z krawatami:

• 18 października wiele krajów, na czele z Chorwacją, obchodzi Dzień Krawata.
• Kobiety także mogą nosić krawaty! Udowodniła to projektantka Ela Krzemińska, pracując nad projektem Krawateria. Modelki noszą krawaty nie tylko na szyi, ale także owinięte wokół pasa i w wielu innych miejscach.
• Krawat stał się symbolem politycznym: Samoobrony – większość działaczy tej partii (łącznie z Andrzejem Lepperem) pokazywało się w biało-czerwonych krawatach (paski opadające od lewa w prawo) – oraz Akcji Obywatelskiej (skierowanej przeciwko rządom koalicji – logiem AO był orzeł PiS-u ubrany we wspomniany krawat)
• 18 października 2003 roku w Chorwacji, wokół murów najlepiej na świecie zachowanego rzymskiego amfiteatru, obwiązano najdłuższy krawat świata: miał on długość 808 metrów, szerokość 25 metrów (w dolnej części), a węzeł – 15 metrów długości. Zawiązanie go trwało 5 dni. Autorem instalacji był profesor Marijan Bušić.
• Thomas Fink i Yong Mao policzyli, że krawat można zawiązać na 85 różnych sposobów. Brali oni jednak pod uwagę tylko węzły funkcjonalne; wszystkich jest oczywiście nieskończenie wiele.
• W kwietniu 2007 roku trzydziestu czterech kierowców z Państwowego Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w Bytowie zostało ukaranych pozbawieniem części „trzynastki” za to, że w czasie pracy nie nosili krawatów.
• Paradoks krawatów: dwóch mężczyzn dostało od swych żon na święta krawaty. Po kilku kieliszkach zaczęli się kłócić, kto ma droższy krawat. Postanowili się o to założyć: zapytali małżonki o wartość krawatów i ustalili warunki – kto ma droższy krawat, odda go temu drugiemu w prezencie. Pierwszy mężczyzna pomyślał sobie: Mam 50% szans na wygraną lub przegraną. Jeśli przegram, stracę wartość mojego krawata, jeśli wygram – zdobędę krawat wart więcej niż mój. Innymi słowy, zakładam się o wartość x i mam 50% szans na wygranie czegoś o wartości większej niż x. Opłaca się! Drugi mężczyzna myślał oczywiście tak samo, więc paradoksalnie obu opłacało się założyć się!
• W polskiej wersji serwisu Left or Right krawat konkurował z muchą – ten pierwszy zdobył 90,7% głosów
• W latach 70. w Polsce prowadzona była kampania, mająca na celu spolszczenie wszystkich możliwych nazw obcego pochodzenie. Krawat został przemianowany na zwis męski.

Na koniec chciałbym polecić stronę Academii Cravatica, która tak definiuje swoje cele:

Academia Cravatica is a non-profit institution founded on 26th March 1997 and it studies, preserves and improves the cravat as a part of Croatian and world heritage.